@Platinium, içinde söyledi: Escrow Güvenli Ticaret: Paranın Güvenli Geçiş Rehberi
Paranın güvenliği ticaretin temelidir. Escrow, alıcı ve satıcı arasında üçüncü taraf aracılığıyla yapılan korumalı ödeme sistemidir. Bu sistem, taraflardan birinin aldatılmasını engeller.
Escrow Sisteminin Temel Prensipleri
Escrow sistemi hakkında bilmeniz gereken temel bilgiler:
Sistem Nasıl Çalışır:
Escrow, ödemenin aracı kurum tarafından bloke edilip teslimat kontrolünden sonra serbest bırakıldığı korumalı ödeme sistemidir.
İşlem akışı: Alıcı parayı platforma yatırır, satıcı ürünü/hizmeti teslim eder, aracı kontrol eder ve onay sonrası ödemeyi satıcıya aktarır.
Uyuşmazlık durumunda aracı kurum kanıtları değerlendirir ve objektif karar verir.
Ne Zaman Kullanılır:
Yüksek değerli işlemlerde ve güven eksikliği olan durumlarda özellikle önerilir.
İkinci el ürün alım-satımında, dijital ürün ve hizmetlerde, cross-border ticarette kullanılır.
Maliyet ve Süre:
Ücret platformdan platforma değişir; genelde işlem tutarının yüzde 2-5'i aralığındadır.
İşlem süresi teslimat yöntemine bağlıdır; dijital ürünlerde 24-48 saat, fiziksel ürünlerde kargo süresi + 3-7 gün kontrol süresi eklenir.
Önemli Uyarılar:
Kanıt olmadan itiraz kabul edilmez; fotoğraf, video, kargo tutanağı gibi belgeler şarttır.
Kontrol listesini atlamayın; her adımı belgelendirin ve zamanında hareket edin.
Otomatik onay süresini kaçırmayın; süre geçerse para otomatik olarak satıcıya aktarılır.
Escrow Nedir?
Escrow, üçlü korumalı ödeme mekanizmasıdır. Alıcı parayı aracı kuruma yatırır. Satıcı ürünü veya hizmeti teslim eder. Aracı teslimatı kontrol eder. Kontrol başarılıysa ödemeyi satıcıya aktarır. Başarısızsa parayı alıcıya iade eder.
Bu sistem, geleneksel "önce ödeme sonra gönderim" veya "önce gönderim sonra ödeme" risklerini ortadan kaldırır. Ancak escrow mutlak güvence değildir. Aracı kurumun güvenilirliği, tarafların belge sağlama kapasitesi ve sistemin kurallarına uyum kritiktir. Hukuki bağlayıcılık platformdan platforma değişir.
Tarafların Yükümlülükleri
Alıcının Sorumlulukları
Ürün veya hizmet özelliklerini açıkça belirtir; şartname hazırlar.
Ödeme tutarını ve escrow ücretini zamanında yatırır.
Teslimat sonrası belirlenen süre içinde kontrol yapar ve karar verir.
Uyuşmazlık durumunda kanıt sağlar; fotoğraf, video, tutanak hazırlar.
Satıcıyla iletişimi aracı üzerinden yönetir; özel kanallardan pazarlık yapmaz.
Onay süresini atlamaz; otomatik onay süresi geçerse kayıp tarafta kalır.
Satıcının Sorumlulukları
Ürün veya hizmeti şartnameye uygun şekilde teslim eder.
Teslimatı belgeler; kargo takip numarası, imza tutanağı, ekran görüntüsü sağlar.
Hasar veya eksiklik durumunu önceden bildirir.
Geri dönüş süresi içinde yanıt verir; iletişimsizlik durumunda itiraz hakkını kaybeder.
Alıcının adres ve iletişim bilgilerini doğru kullanır.
Ürün tesliminden önce ödeme garantisini doğrular; escrow dışı ödeme talep etmez.
Aracı Kurumun Sorumlulukları
Para blokajını güvenli şekilde yönetir; tarafların kimlik doğrulamasını yapar.
İşlem kurallarını net şekilde açıklar; gizli şart koymaz.
Uyuşmazlık durumunda objektif değerlendirme yapar; kanıtları inceleyerek karar verir.
İletişim kanallarını açık tutar; yanıt sürelerini belirtir.
Ücretleri ve komisyon oranlarını şeffaf şekilde bildirir.
Veri güvenliğini sağlar; tarafların bilgilerini korur.
İşlem Akışı
Alıcı ve satıcı escrow platformunda anlaşır; şartname, tutar, teslimat şekli belirlenir.
Alıcı parayı platforma yatırır; para bloke edilir ve satıcıya bildirim gider.
Satıcı ürünü veya hizmeti hazırlar; teslimat kanıtlarını hazırlar.
Satıcı teslimatı gerçekleştirir; kargo takip numarası veya dijital teslimat kanıtı alıcıya iletilir.
Alıcı teslim alır ve kontrol eder; belirlenen süre içinde onay veya itiraz yapar.
Onay verilirse ödeme otomatik olarak satıcıya aktarılır; işlem tamamlanır.
İtiraz edilirse satıcı yanıt verir; kanıtlar platforma yüklenir.
Aracı kurum kanıtları değerlendirir; 48-72 saat içinde karar verir.
Karara göre para satıcıya veya alıcıya aktarılır; işlem sonlandırılır.
Ne Zaman Kullanılır?
İkinci el ürün alım-satımında satıcıyla ilk kez işlem yapılırken.
Yüksek değerli ürünlerde; elektronik cihazlar, araçlar, mülk gibi.
Dijital ürün ve hizmetlerde; yazılım, tasarım, danışmanlık hizmetleri.
Cross-border ticarette; farklı ülkelerden alım-satım yapılırken.
Toplu alım işlemlerinde; grup siparişleri ve ön ödemeli projeler.
Özel üretim ürünlerde; sipariş üzerine üretilen ürünler.
Kısa süreli kiralama işlemlerinde; ekipman, araç kiralama.
Freelance işlerde; proje bazlı ödeme gerektiren işler.
Açık artırma sonrası ödemede; özellikle online müzayede platformlarında.
Satıcının güvenilirlik puanı düşükse ve yüksek değerli işlem yapılıyorsa.
Kural: Düşük değerli, rutin işlemlerde escrow gereksiz maliyet getirebilir. Yerel, güvenilir satıcılarla küçük işlemlerde alternatif yöntemler tercih edilebilir.
Kırmızı Bayraklar
Satıcı escrow dışı ödeme talep ediyorsa; doğrudan para transferi isteniyorsa.
Platform kimlik doğrulama gerektirmiyorsa; KYC süreci yoksa.
Ücret yapısı belirsizse; gizli komisyon veya ek masraf uyarısı yoksa.
Aracı kurumun şikayet kayıtları yüksekse; forumlarda sık şikayet varsa.
Teslimat süresi belirsizse; net tarih verilmiyorsa.
İtiraz süresi çok kısaysa; 24 saatten az kontrol süresi varsa.
Platform ücret iadesi yapmıyorsa; işlem iptalinde ücret geri vermiyorsa.
Satıcı yükleme sınırı olmayan platform tercih ediyorsa; hesap limiti kontrolü yoksa.
Özel iletişim kanallarına yönlendirme yapılıyorsa; platform dışı pazarlık isteniyorsa.
Aracı kurumun hukuki adresi ve lisans bilgileri belirsizse.
Otomatik onay süresi çok kısaysa; teslimat sonrası 48 saatten az süre tanınıyorsa.
Platform müşteri hizmetleri yanıt vermiyorsa; test sorusu gönderildiğinde cevap gelmiyorsa.
Ücret ve Süre Gerçekleri
Escrow ücretleri platformdan platforma değişir. Genel aralık işlem tutarının yüzde 2-5'i arasındadır. Sabit ücret modelleri de vardır; düşük tutarlı işlemlerde avantajlı olabilir. Bazı platformlar sadece satıcıdan, bazıları her iki taraftan ücret alır. Alıcı ücreti genelde ön ödeme sırasında tahsil edilir.
İşlem süreleri teslimat yöntemine bağlıdır. Dijital ürünler için 24-48 saat içinde tamamlanır. Fiziksel ürünler için kargo süresi + 3-7 gün kontrol süresi eklenir. Uyuşmazlık durumunda ek 2-5 iş günü sürebilir. Platformlar otomatik onay süresi belirler; bu süre 3-14 gün arasında değişir. Süre geçerse para otomatik olarak satıcıya aktarılır.
Pazarlık Kuralı: Büyük tutarlı işlemlerde ücret indirimi mümkündür. Platform müşteri hizmetleriyle görüşerek özel oran talep edilebilir. Ancak indirim yapılan platformun güvenilirlik kontrolü şarttır.
Kontrol Listesi
İşlem Öncesi
Satıcının kimlik doğrulamasını kontrol et; profil skorunu incele.
Platformun güvenilirlik kayıtlarını araştır; şikayet geçmişini kontrol et.
Şartnameyi net şekilde hazırla; ürün özellikleri, teslimat şekli, süre belirt.
Ücret yapısını anla; komisyon oranı, iptal durumu, iade politikası oku.
İletişim kanallarını test et; müşteri hizmetine test sorusu gönder.
Platformun hukuki durumunu kontrol et; şirket bilgileri, lisans varsa doğrula.
Alternatif platformları karşılaştır; ücret, süre, güvenilirlik açısından değerlendir.
İşlem Sırasında
Ödeme yaparken doğru tutarı kontrol et; ek ücretleri hesapla.
Ödeme onayını sakla; ekran görüntüsü al, e-posta kaydını sakla.
Teslimat bildirimini takip et; kargo numarasını kaydet, takip et.
Teslim alma sırasında paketi açmadan kontrol et; dış hasar varsa fotoğrafla.
İçeriği detaylı kontrol et; ürün özellikleri şartnameye uyuyor mu değerlendir.
Hasar veya eksiklik varsa anında itiraz et; belirlenen süreyi bekleme.
İletişimi platform üzerinden yönet; özel kanallara yönlendirme yapma.
Teslim Sonrası
Kanıt dosyalarını hazırla; fotoğraf, video, tutanak düzenle.
İtiraz metnini net yaz; sorunları maddeler halinde listele.
Zamanında karar ver; otomatik onay süresini kaçırma.
Platform kararını değerlendir; gerekirse itiraz etme sürecini başlat.
İşlem tamamlandıktan sonra değerlendirme yap; platforma geri bildirim bırak.
Belge arşivini sakla; işlem kayıtlarını en az 1 yıl muhafaza et.
Tekrarlayan satıcılarla çalışırken güven ilişkisi kurulmuşsa alternatif yöntemleri değerlendir.
İtiraz ve Çözüm Akışı
Eğer ürün hasarlı gelirse, fotoğraf ve video çek, paket açılışını kaydet, kargo tutanağındaki hasar notunu belgele, itirazı platforma yükle.
Eğer ürün eksik gelirse, şartnameyi kontrol et, eksik parçaları liste halinde yaz, ambalaj içeriğini fotoğrafla, satıcıya soru sor ve yanıtı platforma yükle.
Eğer ürün yanlış gelirse, şartnameyle karşılaştır, yanlışlığı net şekilde göster, satıcıyla platform üzerinden iletişim kur, iade veya değişim talebini belirt.
Eğer satıcı yanıt vermiyorsa, belirlenen süreyi bekle, platform müşteri hizmetine başvur, otomatik onay süresini uzatma talebinde bulun.
Eğer platform kararı beğenilmediyse, karar gerekçesini oku, eksik kanıt varsa ekle, üst mercie itiraz et, gerekirse hukuki süreç başlat.
Eğer ödeme gecikiyorsa, platform ödeme süresini kontrol et, banka hesabını doğrula, müşteri hizmetine başvur, şikayet kaydı oluştur.
Kanıt Standardı
Paket açılış videosu; kesintisiz, ürün görünür, ambalaj durumu net.
Hasarlı ürün fotoğrafları; çoklu açıdan, yüksek çözünürlükte, tarih damgalı.
Kargo tutanağı; hasar notu, imza, teslimat tarihi görünür.
Şartname karşılaştırması; ekran görüntüsü, özellik listesi, uyumsuzluk işaretlenmiş.
İletişim kayıtları; platform mesaj geçmişi, e-posta yazışmaları, ekran görüntüleri.
Ürün test kayıtları; çalışma durumu, hata mesajları, performans ölçümleri.
Satıcı beyanları; platform üzerindeki açıklamalar, vaatler, garanti ifadeleri.
Zaman damgalı belgeler; teslimat zamanı, kontrol zamanı, itiraz zamanı net şekilde görünür.
Not: Kanıtlar objektif olmalıdır. Manipüle edilmiş görüntüler platform tarafından tespit edilirse itiraz reddedilir ve hesap kapatılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Escrow ücretsiz mi?
Hayır. Platformlar işlem üzerinden komisyon alır. Ücretsiz escrow hizmeti güvenilir değildir. Ücret yapısı platformdan platforma değişir; genelde yüzde 2-5 aralığındadır.
İşlem iptal edilirse ücret iade edilir mi?
Platform politikasına bağlıdır. Bazı platformlar iptal durumunda ücreti iade eder, bazıları işleme başlandığı için ücreti keser. İptal politikasını işlem öncesi okumak şarttır.
Otomatik onay süresi ne kadar?
Platformdan platforma değişir. Genelde 3-14 gün arasındadır. Dijital ürünlerde daha kısa, fiziksel ürünlerde daha uzun olabilir. Süre platform arayüzünde görünür.
Uyuşmazlık çözümü ne kadar sürer?
Karar süreci 48-72 saat içinde tamamlanır. Karmaşık durumlarda 5 iş gününe kadar uzayabilir. Platform taraflardan ek bilgi isterse süre uzar.
Satıcı parayı almadan ürünü gönderir mi?
Evet. Escrow sisteminde satıcı paranın bloke olduğunu görür, ancak ödeme kontrol sonrası aktarılır. Bu sistemin temel mantığıdır. Satıcı güvenle gönderim yapar.
Escrow dışı ödeme yapılabilir mi?
Platform kurallarına aykırıdır. Escrow dışı ödeme talebi kırmızı bayraktır. Platform üzerinden yapılan anlaşmaların platform dışına taşınması yasaktır ve güvenlik riski oluşturur.
Yurt dışı işlemlerde escrow kullanılabilir mi?
***Evet. Cross-border işlemlerde escrow özellikle önerilir. Döviz kuru riski ve uluslararası hukuk farklılıkları nedeniyle koruma önemlidir. Platformun uluslararası işlem desteğini kontrol etmek gerekir.
Platform iflas ederse para kaybolur mu?
Risk vardır. Bu nedenle platformun mali durumunu ve güvenlik önlemlerini araştırmak şarttır. Bazı platformlar sigorta kapsamındadır. Büyük tuta***rlı işlemlerde platform seçimi kritiktir.
Kapanış
Escrow sistemi, güven eksikliği olan işlemlerde paranın korunmasını sağlar. Ancak sistemin kurallarına uymak, kanıt sağlamak ve zamanında hareket etmek tarafların sorumluluğundadır. Platform seçimi, şartname hazırlama ve kontrol süreçleri başarıyı belirler.
Forum üyeleri arasında escrow deneyimleri paylaşılmalı mı? Hangi platformlar güvenilir bulunuyor? Deneyimlerinizi paylaşın, topluluk bilgisi oluşturalım.
